Appie Bood is kunstenaar en nu, voor het eerst, ook curator van een kunstproject waarin hij zelf figureert, met als titel USE ME: as a subject, as an object, as an idea, indulge me, recycle me, use my past, my present, my future.
Appie stelde zich met zijn artistieke praktijk van ‘trauma
overgave’ open voor vijf verschillende kunstenaars. Trauma overgave wordt door
de begeleidende tekst bij de tentoonstelling omschreven als: “een radicale daad
van openheid waarin hij zijn persoonlijke angsten, schaamte en traumatische
ervaringen, inclusief psychiatrische rapporten, volledig beschikbaar maakte
voor andere kunstenaars.”
Agata Zwierszynska, Aukje Dekker, Lisette Ros, Melle Hammer
en Ray Fuego gingen ieder op hun eigen wijze door middel van kunst in gesprek
met deze overgave van Appie.
Agata, naast kunstenares ook de partner van Appie, maakte een
werk onder de titel Kitty Salon Care. Twee korte video’s, van Appie en
van zichzelf, gebaseerd op een tiktok fenomeen dat “kitty salon care” genoemd
wordt, waarin katten verwend worden alsof ze in een salon zijn. Appie en Agata
worden ieder apart in een video uitgebreid vertroeteld, zoals dat op
welness-plekken gebeurt, met maskers en zachte massage en crèmes, terwijl een
voice-over verteld over hun leven en hun beider traumatische ervaringen. Het
werkt vervreemdend om een serieus en bij vlagen verdrietig levensverhaal tot je
te nemen in de vorm van een vakkundig gemaakte
tiktok-video met veel elementen uit de hedendaagse videografie in een
eigen poëtische stijl.
Aukje Dekker en Appie Bood maakten samen het werk Ash. Aukje
las een aantal pagina’s van Appie’s dagboek waarin hij onder andere schrijft
over zijn COPD. Daardoor werd zij geconfronteerd met haar eigen rookverslaving.
Toen Appie haar opzocht in Spanje, spraken ze veel met elkaar, terwijl ze daar
als rokers vanzelfsprekend veel bij rookten. Maar over het roken zelf konden ze
moeilijk spreken. Dit gegeven hebben ze samen verwerkt in een schilderij (dat
bij nader inzien een foto blijkt te zijn) van een berg, of een berg as, dat is
open voor interpretatie van de kijker, omlijst door sigarettenpeuken langs de
rand. Het is een gelaagd kunstwerk dat me aan het lachen maakte, door de
tegendraadsheid die er voor mij ook uit spreekt. Als ex-roker begrijp ik de
behoefte om te roken die vaak gelijk opgaat met de behoefte om daarmee te
stoppen.
Lisette Ros, maakte Presence in Absence een werk in
een serie waarvoor zij eerder werk maakte. In dit geval een vloerinstallatie
van met de hand gedraaide pillen, gebaseerd op de hoeveelheid stoffen die Appie
dagelijks tot zich neemt. Voor de opening van de tentoonstelling maakte ze
samen met Appie de pillen. In een aangrijpende performance bij de opening, te
zien via de instagrampagina’s van de verschillende kunstenaars, gaan zij samen,
geknield in een soort witte dwangbuizen, op zoek naar de juiste pil. In de
periode dat de tentoonstelling loopt, gaat Appie meerdere keren per dag naar de
galerie om zijn pillen te nemen uit de berg op de vloer. Zo zijn Appie’s dagelijks
leven en het kunstwerk met elkaar vervlochten, zoals ook zijn trauma
vervlochten is met zijn leven.
Ook Melle Hammer koos met zijn werk Het smoel van trauma
voor een vorm waarin Appie onderdeel is van het kunstwerk. Het werk begon met drie
steentjes, die Appie gevonden heeft, elk met een eigen vorm en karakter. Deze
steentjes hebben ze samen, onder begeleiding, in zilver
gereproduceerd, afgewerkt en gepolijst. Daarna zijn de steentjes in zwartgrijze
loden pagina’s geperst waar ze hun afdruk hebben achtergelaten. De loden
pagina’s, ondersteund door en soms bedekt met een laag porseleingips, vormen
een soort dossier. Het idee achter het kunstwerk en het proces van het maken
ervan, is dat met elke bewerking, reproductie in zilver, persen in lood, lood
ondersteunen en in vorm houden, de contouren van de steentjes steeds zachter
worden en minder gedefinieerd, zoals een trauma. De oorspronkelijke steentjes
zijn naar het graf van Appie’s eerste vrouw gebracht. Appie heeft de zilveren steentjes
bij zich die passen in de afdrukken op de pagina’s en is daarmee de drager van
het kunstwerk. Het kunstwerk kan dus alleen in zijn volledigheid beleefd worden
in aanwezigheid van Appie. Dit vormgegeven archief van een afscheid maakte veel
indruk op mij. Het is zwaar en licht door de materialen en de kleuren en
vertelt zonder woorden een verhaal over het rituele aspect van afscheid nemen
en herinneren.
Ook Ray Fuego, droeg met zijn werk getiteld Bolo dit
entropia bij aan de opening van de tentoonstelling in de vorm van een performance,
waarvan een klein, maar significant, stukje te horen is via de Instagram van
Agata: “Als ik val mag ik dan breken in splinters en in brokken zodat je me
niet kan lijmen. Geen enkele kunstenaar is heel. Er ontbreken stukjes in.”
Ik sprak met Appie in de galerie over de tentoonstelling en
de werken die door en soms met hem tot stand gekomen zijn. Hij legde uit waarom
hij deze vorm gekozen had, waarin hij als curator andere kunstenaars uitdaagt
met zijn verleden en wat het met hem gedaan heeft.
Appie: “De aanleiding was eigenlijk dat ik met Agata samen
iets zou gaan doen. Ze wilde dat ik met mijn medisch dossier mee zou doen in
een filmpje van haar. Maar dat ging niet door en toen ben ik verder gaan denken
over dat idee om mezelf kwetsbaar op te stellen in de kunst van anderen. Ken je
het boek van Bessel van der Kolk, waarin hij over trauma schrijft en over het
speelelement dat nodig is om je geschiedenis te overschrijven? Dat vond ik goed.
Ik probeer met deze tentoonstelling spelenderwijs anderen en mezelf uit te
dagen en daarmee ruimte te creëren rond trauma en wat daaromheen speelt, zoals
angst en schaamte. Ik wilde in mijn rol als curator niet alleen vragen maar ook
geven aan de kunstenaars. De ander en mezelf verassen door onderzoek via kunst.
Dat dwingt ook mij om iedere keer opnieuw te kijken naar mijn geschiedenis.
Alle kunstenaars zeiden meteen ja, zonder voorbehoud. En omdat ik me kwetsbaar
opstelde, was er ook ruimte voor hen. Het meest bijzonder vind ik dat het
onderzoek, dat ontstond vanuit een gedachte waarbij het eindresultaat niet
vaststond, zulke goede kunstwerken heeft opgeleverd. Ik heb me ook echt
opengesteld, omdat ik geloof dat kwetsbaarheid ook een kracht kan zijn. Ik denk
dat trauma minder schadelijk is dan hoe we ermee omgaan, dan de schaamte en
angst die het oproept. Ik wilde het begrip trauma ook meer ruimte geven met
deze manier van werken. En ik ben verrast, en ook niet, want het zijn allemaal
geweldige kunstenaars, door de kwaliteit van de kunstwerken die uit deze
zoektocht naar kwetsbaarheid voortgekomen zijn. De mate waarin iedereen mij
gebruikt heeft op zijn eigen manier en de kwaliteit van alle werken. De opening
zelf was ook een soort kunstwerk, een ode aan het maken. Ik denk nog na over
hoe ik de unieke sfeer van dat moment vast kan houden. Misschien dat ik nog een
boekje maak van de tentoonstelling. Tot die tijd, is het werk in ieder geval te
zien via de Instagram pagina’s van alle deelnemende kunstenaars.”
Instagram accounts
@appie.bood
@agata.zwierzynska
@aukjedekker
@lisetteros
@melle.Hammer
@therealbabyfuegod
@galeriedeschans
